Η φωτογραφία & κοινωνικά δίκτυα: το όπλο του 21ου αιώνα (;).

Τον Ιούλιο 2009 βρισκόμουν στην πρωτεύουσα του Κοσόβου, Πρίστινα. Περπατώντας στο κέντρο πέρασα δίπλα από ένα ένοπλο αστυνομικό (ή στρατιωτικό - δεν θυμάμαι). Αυτός βλέποντας να κοιτάζω με περιέργεια το ογκώδες όπλο του, με υπερηφάνεια και χαμογελώντας μου λέει στα Αγγλικά: "Σου αρέσει;", αμέσως του απάντησα δείχνοντας την φωτογραφική μηχανή μου "Το δικό μου, είναι πολύ δυνατότερο από το δικό σου".

Στην επίθεση του Ισραηλινού στρατού στην νηοπομπή ανθρωπιστικής βοήθειας για την Γάζα 31-Μαΐου-2010 οι στρατιώτες εκτός από τα όπλα κρατούσαν φωτογραφικές μηχανές και βιντεοκάμερες. Οι ακτιβιστές από την άλλη πλευρά ήταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τον Ισραηλινό στρατό αποθανατίζοντας την επίθεση με φωτογραφικές μηχανές και βιντεοκάμερες. Δεν είναι τυχαίο που ο Ισραηλινός στρατός κατάσχεσε όλο το καταγεγραμμένο υλικό.

Στο επίσημο κανάλι του Ισραηλινού στρατού στο youtube κυκλοφόρησαν βίντεο που προσπαθούσαν να δικαιολογήσουν την χρήση βίας που χρησιμοποίησε ο Ισραηλινός στρατός. Το Ισραήλ δέχτηκε έντονη κριτική επειδή κάποια από τα βίντεο που χρησιμοποίησε ήταν κατασχεθέντα βίντεο από ακτιβιστές.

Παρόλο που κατασχέθηκαν τα βίντεο και οι φωτογραφίες των ακτιβιστών κάποιες φωτογραφίες και βίντεο διασώθηκαν. Για παράδειγμα το βίντεο από την επίθεση στο πλοίο Mavi Marmara (της Ιara Lee) και στο πλοίο Σφεντόνη (βίντεο της Κατερίνας Κιτίδη από το tvxs.gr):

Στο πόλεμο του Ισραήλ στην Λωρίδα της Γάζας τον Δεκέμβριο 2008 ένα εντυπωσιακό ντοκυμαντέρ με το τίτλο "Κυνηγώντας Ελέφαντες" σκηνοθετήθηκε από τους Alberto Arce και Mohammad Rujailahk. Είναι εντυπωσιακό πόσο δύναμη έχει αυτό το ντοκυμαντέρ, αφού παρουσιάζει ρεαλιστικά σκληρά πλάνα του πολέμου - σας προτείνω να το δείτε:

Άλλο ένα παράδειγμα της φωτογραφίας ως μέσο αντίδρασης είναι οι μαζικές διαδηλώσεις για τις εκλογές στο Ιράν τον Ιούνιο 2009. Οι διαδηλωτές ήταν άοπλοι αλλά "πάνοπλοι", κρατώντας τα κινητά τηλέφωνα και τις φωτογραφικές μηχανές τους. Προσπαθούσαν να καταγράψουν ότι δεν επιτρεπόνταν να καταγράψουν οι δημοσιογράφοι και δημοσίευαν τα ντοκουμέντα στο διαδίκτυο (μέσω δικτύων κοινωνικής δικτύωσης όπως blogs, youtube, twitter κλπ). Στις διαδηλώσεις στο Ιράν δολοφονήθηκαν διαδηλωτές. Για παράδειγμα η δολοφονίας της Neda Agha-Soltan δεν είναι διαφορετική από την δολοφονία του φοιτητή Sohrad Aarabi. Η μοναδική διαφορά ήταν ότι καταγράφηκε από κινητό τηλέφωνο και αμέσως δημοσιεύθηκε ανώνυμα στο διαδίκτυο:

Μετά την δημοσίευση του βίντεου αυτού, η φωτογραφία της δολοφονημένης Neda γίνεται σύμβολο της επανάστασης. Το βίντεο βραβεύεται με το βραβείο - δημοσιογραφίας George Polk - παρόλο που το βίντεο δεν είναι τραβηγμένο από δημοσιογράφο αλλά από ανώνυμο χρήστη του διαδικτύου. Το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης το 2009 δημιουργεί την υποτροφία Neda Agha-Soltan για μεταπτυχιακές σπουδές στην φιλοσοφία (γιατί φιλοσοφία είχε σπουδάσει η Neda) για Ιρανούς φοιτητές. Οργή έχει προκαλέσει η δημοσίευση του βίντεο (και ότι η Neda είναι το σύμβολο της επανάστασης) σε καθεστωτικούς, έτσι ο τάφος της Neda Agha-Soltan στην Τεχεράνη βανδαλίζεται αρκετές φορές. Ο Βρετανός σκηνοθέτης Antony Thomas γύρισε το ντοκυμαντέρ 67 λεπτών "Για τη Neda" που παρουσιάζεται επίσημα στις 14 Ιουνίου 2010. Η ταινία είναι διαθέσιμη στο youtube αλλά και για κατέβασμα (στα Αγγλικά, Φαρσί και Αραβικά) στην διεύθυνση http://www.thisisforneda.com/. Η ταινία είναι καταπληκτική, σας προτείνω να την δείτε.

Η φωτογραφία πάντα είχε δύναμη. Όμως η τεχνολογική ευκολία της φωτογραφίας σε συνδυασμό με το internet (κοινωνικά δίκτυα, user-generated content) είναι το δυνατότερο όπλο στο 21ο αιώνα;