Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι τραβηγμένες με ασπρόμαυρο φιλμ Kodak 3200ASA από το σταθμό τραίνων Teius της Τρανσυλβάνιας (Ρουμανία) πριν λίγο καιρό (20-Δεκ-2007). Σχολιάζοντας τεχνικά το υπερευαίσθητο φιλμ T-MAX 3200ASA της Kodak; μπορούμε να πούμε ότι βολεύει κυρίως για φωτογράφιση βραδινή ή σε συνθήκες πολύ χαμηλού φωτισμού. Αν δοκιμάσεις να χρησιμοποιήσεις το συγκεκριμένο φιλμ μέρα, δεν μπορείς να αποτυπώσεις καλά έντονες αντιθέσεις φωτισμού (τα λευκά της φωτογραφίας τα καίει ενώ αντίθετα τα σκοτεινά/σκιερά μέρη τα βγάζει ως μαύρα). Ένα άλλο χαρακτηριστικό του φιλμ αυτού είναι ότι έχει πάρα πολύ χονδρό κόκκο. Η παρακάτω εικόνα είναι λεπτομέρεια της δεύτερης φωτογραφίας.. και όπως βλέπετε ο κόκκος φαίνεται λες και "χιονίζει" ;-). Ο χονδρός κόκκος πολλές φορές χρησιμοποιείται δημιουργικά, δηλαδή είναι επιθυμητός από τους φωτογράφους. Αντίθετα άλλοι φωτογράφοι μισούν το φιλμ αυτό επειδή έχει χαμηλή ανάλυση (δηλαδή χονδρό κόκκο - θόρυβο).
Οι παραπάνω δύο φωτογραφίες είναι επιλογή από το σύνολο των παρακάτω φωτογραφιών που λήφθηκαν στον συγκεκριμένο σταθμό και φαίνονται παρακάτω:
Όπως είδαμε στην ανάρτηση Μάρτιος 2007: face2faceproject.com οι φωτογράφοι JR + marco ξεκίνησαν το face2face project στο Ισραήλ (Σημείωση: το site δεν δουλεύει με firefox αλλά ανοίγει καλά μόνο με microsoft explorer ;-(). Η ιδέα ήταν να φωτογραφηθούν πορτραίτα Εβραίων και Παλαιστίνιων χρησιμοποιώντας φακό 28mm και να αφισοκολληθούν στο τείχος της Παλαιστίνης. Ο φακός 28mm είναι ευρυγώνιος και για να μπορέσεις να φωτογραφίσεις ένα πορτραίτο θα πρέπει ουσιαστικά "να κολλήσεις" το φακό στο πρόσωπο. Η επιλογή του συγκεκριμένου τύπου φακού είναι λόγω της παραμόρφωσης που έχει (παραμόρφωση προοπτικής και παραμόρφωση τύπου βαρελιού). Έτσι τα πορτραίτα βγαίνουν παραμορφωμένα "σαν καρικατούρες". Φωτογραφίες από την πρόσφατη έκθεσή τους στους δρόμους του Παρισιού μπορείτε να δείτε στην ανάρτηση: JR + marco από το ιστολόγιο BEE-ZEE (η παραπάνω φωτογραφία είναι από εκεί). Φωτογραφίες από την έκθεσή τους στο Ισραήλ υπάρχουν στην προηγούμενη ανάρτηση Μάρτιος 2007: face2faceproject.com
Παρατηρώντας την παραπάνω φωτογραφία από την έκθεσή τους στους τοίχους του Παρισιού, βλέπουμε ότι εκθέσανε φωτογραφίες από τα πορτραίτα όπως αφισοκολλήθηκαν στο τείχος της Παλαιστίνης. Έτσι από μακριά (όπως φαίνεται και στην παραπάνω φωτογραφία), μοιάζει λες και το τείχος της Παλαιστίνης να βρίσκεται/ήρθε μέσα στο Παρίσι ;-). Αυτή η ιδέα μου φαίνεται πολύ όμορφη. (άσχετο:) Παρατηρήστε επίσης τα ποδήλατα που είναι διαθέσιμα για ενοικίαση δεξιά του δρόμου (εδώ στην Ελλάδα οι ελάχιστοι ποδηλάτες που υπάρχουν διεκδικούν πολύ βασικότερα αιτήματα όπως να επιτρέπεται να μπαίνει το ποδήλατο στο μετρό ;-)).
Παρακάτω βλέπετε κάποια βίντεο των φωτογράφων JR + marco σχετικά με την δουλειά τους. Στο πρώτο βίντεο βλέπουμε φωτογράφιση με χρήση 28mm φακού (το ονομάζουν 28 millimeter project) μεταναστών σε γκετοποιημένες περιοχές της Γαλλίας. Προσέξετε πόσο κοντά πρέπει να είναι ο φακός για να φωτογραφίσεις πορτραίτα με 28mm ευρυγώνιο φακό.
Το παρακάτω βίντεο είναι από το face2face project στο τείχος της Παλαιστίνης.
Το παρακάτω βίντεο είναι από την έκθεση των φωτογραφιών (face2face project) στο Παρίσι.
Ενδιαφέρον φαίνεται η παραπάνω εκδήλωση την Πέμπτη 21 Φεβρουαρίου 2008 στο Bios, Πειραιώς 84, Αθήνα (18:00-23:00). Ένας από αυτούς που οργανώνουν την εκδήλωση αυτή είναι ο Παύλος Σατόγλου (που τον γνώρισα πρόσφατα) από το φωτογραφικό περιοδικό Αντιλήψεις.
Προσωπικά, δεν συμμετέχω σε καμία από τις ομάδες όπου θα παρουσιαστούν φωτογραφίες, αλλά είναι μια καλή ευκαιρία (όσοι έρθετε εκεί) να γνωριστούμε! Μην διστάσετε, αν με δείτε να μου μιλήσετε..
Η φωτογραφία αυτή είναι από την διαδήλωση 8-Δεκ-2007 στο Άμστερνταμ, κατά της τροποποίησης του νόμου περί εκτρώσεων. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη με φακό ευρυγώνιο 28mm. Το σύνολο των φωτογραφιών που τράβηξα στην συγκεκριμένη διαδήλωση (και επέλεξα την παραπάνω ως καλύτερη) βρίσκεται στην εικόνα:
Το παραπάνω γκράφιτι είναι τραβηγμένο με α/μ φιλμ (Kodak TMAX 100ASA) από το Τείχο του Βερολίνου τον Δεκέμβρη 2007. Το γκράφιτι σε έγχρωμο είναι το παρακάτω (τραβηγμένο με απλή ψηφιακή μηχανή):
Στην διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής μου στο Βερολίνου, πειραματίστηκα και τράβηξα με α/μ φιλμ τα γκράφιτι του τείχους. Η πλειοψηφία των γκράφιτι στο τείχος είναι έγχρωμα (αν και αυτό εδώ αποτελεί εξαίρεση). Σκεφτόμουνα ότι ίσως μια α/μ απόδοση ενός έγχρωμου γκράφιτι ίσως δίνει την αίσθηση ζωγραφικής με μολύβι / κάρβουνο. Μελλοντικά θα δημοσιεύσω και άλλες φωτογραφίες από γκράφιτι από το τείχος του Βερολίνου.
Το τελευταίο καιρό γίνεται ντόρος με τα "creative common licenses". Για παράδειγμα οι φωτογραφίες του ιστολόγιου τις διανέμω με CC 3.0 δηλαδή "Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0" χρήση. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κάποιος να πάρει φωτογραφίες από το ιστολόγιο αυτό, και να τις χρησιμοποιήσει σε δικό του έργο το οποίο θα είναι επίσης μορφής CC 3.0 (δηλαδή χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα κλπ). Αυτό το αναφέρω, γιατί παραπάνω φωτογραφία με έβαλε στους παρακάτω προβληματισμούς:
Στην φωτογραφία βλέπουμε, ουσιαστικά την δουλειά ενός άλλου καλλιτέχνη (αυτού που έκανε το γκράφιτι + αυτών που το παραμόρφωσαν βάζοντας υπογραφές, ζωγραφίζοντας γραμμές κλπ). Βέβαια και εγώ ως φωτογράφος επεμβαίνω στο έργο! Επιλέγω και φωτογραφίζω μόνο το συγκεκριμένο κομμάτι του έργου, επιλέγω να αποδοθεί σε α/μ φιλμ δηλαδή ουσιαστικά δημιουργώ ένα νέο πνευματικό έργο με βάση ξένη δουλειά. Τι ισχύει τότε με τα πνευματικά δικαιώματα; Η φωτογραφία ανήκει σε μένα ή σε αυτόν που έκανε το γκράφιτι ή μήπως και σε αυτούς που το παραμόρφωσαν με υπογραφές κλπ; Αν φωτογραφίζω για παράδειγμα ένα ωραίο κτίριο, ουσιαστικά το κτίριο δεν είναι έργο κάποιου αρχιτέκτονα; Τι ισχύει τότε με τα πνευματικά δικαιώματα; Η φωτογραφία ανήκει σε εμένα ή στον αρχιτέκτονα. Γενικά, στην φωτογραφία μπορείς να επιχειρηματολογήσεις και να δείξεις ότι η αποτυπωμένη εικόνα ως πνευματικό έργο ανήκει τελικά στον φωτογράφο (αν και εδώ υπάρχει μια ασάφεια... αν φωτογραφίσω ένα πίνακα σε ένα μουσείο, δεν παραβιάζω τα πνευματικά δικαιώματα του πίνακα; μπορώ να ισχυριστώ ότι κάνω νέο έργο με βάση το πίνακα, χρησιμοποιώντας την φωτογραφία ως μέσο;).
Τι γίνεται όμως με την μουσική; Υπάρχουν μουσικοί που χρησιμοποιούν δείγματα "samples" και δημιουργούν νέα μουσική με αυτά. Τότε, η τελική μουσική ανήκει στον αρχικό δημιουργό ή σε αυτόν που δημιούργησε μουσική πάνω σε αυτή ή και στους δύο μαζί; Εδώ τα πράματα είναι πιο πολύπλοκα για να δώσεις απάντηση. Αντίστοιχα, τι γίνεται για παράδειγμα με τα κολάζ φωτογραφιών; Ένα κολάζ φωτογραφιών παραβιάζει τα πνευματικά δικαιώματα των αρχικών φωτογραφιών; Μιλώντας για κολάζ.. το ιστολόγιο VOICE OFF από την Candyblue έχει ενδιαφέρουσες τέτοιες δουλειές.
Παρακάτω βλέπουμε το σύνολο των φωτογραφιών που ληφθήκανε με το παραπάνω θέμα. Η φωτογραφία που βλέπουμε βρίσκεται στην 3η σειρά. Σε τέτοια στατικά θέματα, ένας φωτογράφος έχει την δυνατότητα να τραβήξει πολλές φωτογραφία πειραματιζόμενος με την φόρμα. Προσέξτε πόσο διαφορετικές είναι οι φωτογραφίες μεταξύ τους παρόλο που είναι τραβηγμένες από το ίδιο σημείο. Οποιαδήποτε προσέγγιση ή απομάκρυνση από το θέμα θα είχε εντελώς διαφορετική προοπτική (όπως και κίνηση προς τα δεξιά ή αριστερά, πάνω ή κάτω). Επίσης διαφορετική προοπτική θα είχε επίσης χρησιμοποιώντας φακό διαφορετικής εστιακής απόστασης πχ τηλεφακό ή ευρυγώνιο (οι συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι τραβηγμένες με φακό κανονικό/νορμάλ 50mm). Όλοι αυτοί είναι παράμετροι στην λήψη της φωτογραφίας αλλά και στην τελική αισθητική. Έτσι από ένα θέμα μπορούν να ληφθούν πολλές αλλά και διαφορετικές μεταξύ τους φωτογραφίες.
Αν πάρουμε το παράδειγμα της ζωγραφικής θα δούμε ότι στην ζωγραφική έχεις την ελευθερία να ζωγραφίσεις ό,τι θέλεις και από οποιαδήποτε οπτική γωνία/προοπτική χρησιμοποιώντας την φαντασία σου. Στην ζωγραφική μπορούμε να πούμε ότι η σύνθεση της εικόνας γίνεται "προσθετικά". Αντίθετα ένας φωτογράφος έχει να αντιμετωπίσει ένα πραγματικό θέμα και να δημιουργήσει μια εικόνα κυρίως περιορίζοντας/αφαιρώντας πράματα στο/από το κάδρο.
Πράγματι βλέποντας τις φωτογραφίες του Χρήστου από την Guča βλέπω ότι βρισκόμασταν και οι δύο στο φεστιβάλ πνευστών και ουσιαστικά 2 φορές φωτογραφίζαμε δίπλα-δίπλα χωρίς να γνωριζόμαστε. Μπορεί να μην δόθηκε η ευκαιρία να γνωριστούμε εκεί αλλά γνωριστήκαμε μέσω του διαδικτύου. Μάλιστα, πρόσφατα σε ένα διαγωνισμό του www.dpgr.gr στο οποίο είχα λάβει μέρος και εγώ μέρος (πήρα 26η θέση) αλλά και ο Νάσος από το ιστολόγιο "Περί Φωτογραφίας" (πήρε 5η θέση) με θέμα "Φωτογραφία Δρόμου" ο Χρήστος κέρδισε το πρώτο βραβείο με την παρακάτω φωτογραφία του από το Novi Sad της Σερβίας:
Οι φωτογραφίες του Χρήστου από την Guča (και ένα σύντομο βιογραφικό του) βρίσκονται στην ιστοσελίδα του http://www.photofolio.gr/:
"..Χρήστος και γεννήθηκα τον Ιούλιο του 1966 στην Κοζάνη όπου και ζω με την οικογένεια μου. Το επάγγελμα μου είναι καθηγητής Πληροφορικής. Ασχολούμαι ερασιτεχνικά με την φωτογραφία.
Γύρω στο 1990 αγόρασα την πρώτη μου μηχανή μια Zenit 122. Οι περιορισμοί που παρείχε το film όμως περιόριζε και το πραγματικό ενδιαφέρον μου για την φωτογραφία. Όλα άλλαξαν όμως το 2002 όταν αγόρασα την πρώτη μου ψηφιακή μηχανή , μια Sony DSC-P71 στα 3 MP και εγκατέστησα στο PC μου το Photoshop.."
Με τον Χρήστο τυχαίνει να είμαστε και συνάδελφοι (όπως διαβάζω στο βιογραφικό -> Καθ. Πληροφορικής). Ας δούμε τις φωτογραφίες από την Guča που φωτογραφίζαμε μαζί ;-). Θυμάστε την παρακάτω φωτογραφία μου από την ανάρτηση: "Guča/Γκούτσα - Σερβία Αυγ-2007: Ασπρόμαυρες εικόνες, Μέρος 5/5";
Ακολουθούν 2 φωτογραφίες του Χρήστου από την ίδια χορεύτρια. Παρατηρείστε ότι στην πρώτη έχει χρησιμοποιηθεί τηλεφακός ενώ στην δεύτερη "πιο" νορμάλ φακός:
Ακολουθεί η φωτογραφία του Χρήστου με το ίδιο θέμα και παρατηρείστε ότι χρησιμοποιεί ευρυγώνιο φακό :-).Έχει πολύ ενδιαφέρον να βλέπεις την δουλειά ενός άλλου φωτογράφου που έχει τύχει να φωτογραφίσει τα ίδια θέματα με εσένα. Παρατηρείστε την διαφορά στην αισθητική που έχουν οι φωτογραφίες μας. Ο Χρήστος εκτός από ότι χρησιμοποιεί έγχρωμο φιλμ παρατηρείστε ότι παίζει και με την γωνία λήψης (οι δικές μου φωτογραφίες από την Guča είναι με φακό 50mm νορμάλ). Για παράδειγμα στην τελευταία φωτογραφία του έχει χρησιμοποιήσει ευρυγώνιο φακό ενώ στην πρώτη τηλεφακό και στην δεύτερη νορμάλ. Βλέπετε πως το ίδιο θέμα μπορεί να αποδοθεί διαφορετικά από κάθε φωτογράφο. Βέβαια σε αυτήν την διαδικασία δεν παίζει ρόλο μόνο η λήψη των φωτογραφιών αλλά και το στάδιο επιλογής των φωτογραφιών όπου ο φωτογράφος επιλέγει τις φωτογραφίες που θα προβάλει..
Ενημέρωση 27-Ιαν-2008: Να και 2 φωτογραφίες με εμένα μέσα που μου έστειλε ο Χρήστος με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ;-).
Σε αυτήν την ανάρτηση θα δούμε φωτογραφίες από το Σαράγιεβο, οι περισσότερες από τις οποίες είναι τραβηγμένες τον Οκτώβρη 1996 (ένα χρόνο μετά την λήξη του πολέμου στην Βοσνία Ερζεγοβίνη, dayton agreement) και λίγες από την δεύτερη επίσκεψή μου τον Αύγουστο 2007. Περισσότερο ενδιαφέρον έχουν οι φωτογραφίες αυτές ως φωτογραφίες τεκμηρίωσης (documentary). Το Σαράγιεβο σήμερα δεν έχει καμία σχέση με τις φωτογραφίες που ακολουθούν. Τα περισσότερα κτίρια έχουν επισκευαστεί και το Σαράγιεβο είναι μια τουριστική πόλη, ασφαλή για επίσκεψη.
To 1992 έγινε η επίθεση στο κτίριο του κοινοβουλίου που βλέπουμε στην παραπάνω φωτογραφία η οποία είναι από το άρθρο για τον πόλεμο στην Βοσνία της αγγλικής wikipedia.org. Στις παρακάτω φωτογραφίες βλέπουμε την κατάσταση του κτιρίου τον Οκτώβρη 1996 όταν επισκέφτηκα πρώτη φορά το Σαράγιεβο. Η παρακάτω φωτογραφία είναι τραβηγμένη Αύγουστο 2007, 11 χρόνια μετά, στην δεύτερη/ επίσκεψή μου στο Σαράγιεβο. Όπως διάβασα στο wikipedia.org (στο άρθρο για το Σαράγιεβο), το κτίριο επισκευάστηκε με 80% κονδύλια από την Ελληνική κυβέρνηση και 20% από τη κυβέρνηση της Βοσνίας.Η παρακάτω φωτογραφία τραβηγμένη τον Οκτώβρη 1996, είναι από τους δίδυμους πύργους "Unis" (οι πύργοι αυτοί αποτελούσαν σύμβολο ενότητας των λαών). Αν επισκεφτείς στο Σαράγιεβο και δεις τους αναστηλωμένους πύργους δεν πιστεύεις ότι αυτοί κάποτε είχαν βομβαρδιστεί (προηγούμενες φωτογραφίες). Στο ισόγειο υπάρχει ένα πολυκατάστημα με ρούχα/παπούτσια και η είσοδος στους ορόφους απαγορεύεται (ήθελα να ανέβω και να δω την θέα από ψηλά αλλά δεν γινόταν). Η παρακάτω φωτογραφία είναι από τον Αύγουστο 2007. Οι πύργοι είναι αναστηλωμένοι, ίσως πιο όμορφοι από ότι πριν τον βομβαρδισμό.
Λυπητερό είναι στο Σαράγιεβο να βλέπεις το βομβαρδισμένο κτίριο της κεντρικής βιβλιοθήκης (η φωτογραφία είναι από τον Οκτώβριο 1996) το οποίο δεν έχει επισκευαστεί μέχρι σήμερα.Η παρακάτω φωτογραφία είναι από το κτίριο της βιβλιοθήκης τον Αύγουστο 2007. Η αφίσα που φαίνεται είναι από το φεστιβάλ κινηματογράφου που πραγματοποιήθηκε στο Σαράγιεβο τον Αύγουστο.Η παρακάτω φωτογραφία είναι από το ξενοδοχείο Holiday Inn στο Σαράγιεβο τον Αύγουστο 2007. Βρίσκεται δίπλα από τους πύργους "Unis" που είδαμε παραπάνω.
Στις παρακάτω φωτογραφίες (από τον Οκτώβρη 1996) φαίνονται τα ίχνη που άφησαν στο τσιμέντο οι ρίψεις χειροβομβίδων στον πόλεμο. Οι συγκεκριμένες ουλές στο τσιμέντο/άσφαλτο ονομάζονται "Sarajevo roses" (ποιητικό και μακάβριο δεν είναι;) και όσες έχουν διατηρηθεί στην πόλη, τις έχουν γεμίσει με κόκκινη μπογιά για να θυμούνται τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν εκεί.
Στην παρακάτω φωτογραφία βλέπουμε εικόνα μέσα από το τραμ τον Οκτώβρη 1996. Στο βάθος, στο παρμπρίζ φαίνεται το βομβαρδισμένο κτίριο των δημοσιογράφων.
Το βομβαρδισμένο κτίριο των δημοσιογράφων (Οκτώβριος 1996).
Οι παρακάτω εικόνες είναι από την περιοχή του αεροδρομίου. Όλα τα κτίρια ήταν βομβαρδισμένα, και ήταν δύσκολο να προσεγγίσεις τα κτίρια γιατί υπήρχαν ναρκοπέδια. Στην παρακάτω φωτογραφία φαίνεται και η προειδοποιητική ταμπέλα "mine" (=νάρκη).
Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από το Σαράγιεβο τον Οκτώβρη 1996. Ήταν έντονη η στρατιωτική παρουσία (των ειρηνευτικών δυνάμεων) μέσα στην πόλη. Εκείνη την εποχή (1 χρόνο μετά την λήξη του πολέμου) ήταν επίσης επικίνδυνο να κυκλοφορείς στην πόλη το βράδυ. Αυτήν την στιγμή τέτοιες εικόνες δεν βλέπεις, το Σαράγιεβο είναι μια πόλη γεμάτη μπαράκια, εστιατόρια και πάρα πολλούς τουρίστες.
Το Σαράγιεβο είναι η Πράγα των Βαλκανίων. Αν επισκεφτείς την πόλη αυτή, σίγουρα θα την αγαπήσεις. Αυτό φαίνεται και στο γκράφιτι στην παρακάτω φωτογραφία (Οκτώβρης 1996).
Εκείνη την εποχή ο Αγγελόπουλος γύρισε την αριστουργηματική ταινία "Το Βλέμμα του Οδυσσέα", στο επόμενο βίντεο φαίνονται κάποια πλάνα της ταινίας από το Σαράγιεβο (δεν δυσκολεύτηκε να βρει πλάνα, αφού όπως είδαμε και στις φωτογραφίες το Σαράγειβο ήταν γεμάτο ερείπια):
Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι τραβηγμένες με ασπρόμαυρο φιλμ Kodak 3200ASA από το σταθμό τραίνων Teius της Τρανσυλβάνιας (Ρουμανία) πριν λίγο καιρό (20-Δεκ-2007). Σχολιάζοντας τεχνικά το υπερευαίσθητο φιλμ T-MAX 3200ASA της Kodak; μπορούμε να πούμε ότι βολεύει κυρίως για φωτογράφιση βραδινή ή σε συνθήκες πολύ χαμηλού φωτισμού. Αν δοκιμάσεις να χρησιμοποιήσεις το συγκεκριμένο φιλμ μέρα, δεν μπορείς να αποτυπώσεις καλά έντονες αντιθέσεις φωτισμού (τα λευκά της φωτογραφίας τα καίει ενώ αντίθετα τα σκοτεινά/σκιερά μέρη τα βγάζει ως μαύρα). Ένα άλλο χαρακτηριστικό του φιλμ αυτού είναι ότι έχει πάρα πολύ χονδρό κόκκο. Η παρακάτω εικόνα είναι λεπτομέρεια της δεύτερης φωτογραφίας.. και όπως βλέπετε ο κόκκος φαίνεται λες και "χιονίζει" ;-). Ο χονδρός κόκκος πολλές φορές χρησιμοποιείται δημιουργικά, δηλαδή είναι επιθυμητός από τους φωτογράφους. Αντίθετα άλλοι φωτογράφοι μισούν το φιλμ αυτό επειδή έχει χαμηλή ανάλυση (δηλαδή χονδρό κόκκο - θόρυβο).
Οι παραπάνω δύο φωτογραφίες είναι επιλογή από το σύνολο των παρακάτω φωτογραφιών που λήφθηκαν στον συγκεκριμένο σταθμό και φαίνονται παρακάτω:
